19 Grudnia 2014 r.;    Imieniny obchodzą: Dariusz, Urban, Gabriela

MENU

 

DEMART

Dobre Laptopy (Imperial24)

Fotojoker

 
STRONA PRZEDMIOTOWA
WERSJA KLASYCZNA - strona główna
WERSJA MOBILNA - strona główna
Aktualności
 
MATERIAŁY DLA UCZNIÓW
Mapa Fizyczna Świata (wykaz obiektów)
Mapa Polityczna Świata (konturowa)
Mapa Polski (konturowa)
Materiały do lekcji - poziom podstawowy
Materiały dla fakultetu geograficznego
Kalendarz maturzysty
 
ZAKRES PODSTAWOWY
- PREZENTACJE I OPRACOWANIA -
Mapa świata
Ludność i urbanizacja
Globalna gospodarka
Globalne problemy
Relacje człowiek - środowisko
Wersje alternatywne - LO Śniadeckiego
 
ZAKRES ROZSZERZONY
- PREZENTACJE I OPRACOWANIA -

1. GEOGRAFIA FIZYCZNA ŚWIATA
Obraz Ziemi
Ziemia we wszechświecie
Atmosfera
Hydrosfera
Wnętrze Ziemi. Procesy endogeniczne
Procesy egzogeniczne
Gleby. Biosfera
2. GEOGRAFIA SPOŁECZNO-EKONOMICZNA ŚWIATA
Przemiany polityczne i gospodarcze
Ludność i urbanizacja
Rolnictwo
Przemysł
Usługi
Problemy współczesnego świata
Człowiek w przestrzeni przyrodniczej
3. GEOGRAFIA POLSKI
Środowisko przyrodnicze Polski
Ludność. Urbanizacja
Rolnictwo
Przemysł
Usługi
Polska w świecie
Zróżnicowanie regionalne Polski
Degradacja i ochrona środowiska
 
ZADANIA
Geografia fizyczna
Geografia społeczno-ekonomiczna
 
MATURA Z GEOGRAFII
Informacje o egzaminie
Wymagania egzaminacyjne z geografii
Biuletyny i informatory maturalne
Arkusze maturalne z geografii
Linki do uczelni wyższych
 
KONKURSY
Tygrzyk - Konkurs Przyrodniczy
Olimpiada Geograficzna
Polecane konkursy
 
POLECANE STRONY
Geografia
Przyroda
Informatyka
Fotografika
Kartografia
Ekonomia
 
WITRYNY XXIV LO
Strona główna - norwid24.waw.pl
  - Strona Przedmiotowa z Geografii
  - Tygrzyk - Konkurs Przyrodniczy
  - Koło Fotograficzne - Galeria Szkolna
Oficjalna strona XXIV LO
 
INFORMACJE
Konsultacje
Kontakt
Dojazd do LO
Uwagi o stronie
 
 

VADEMECUM - GEOGRAFIA SPOŁECZNO-EKONOMICZNA
"Geografia przemysłu"

Okręgi przemysłowe świata

 
Przemysł - to dział gospodarki, który eksploatuje zasoby naturalne i przetwarza je na produkty, które zaspokoją potrzeby człowieka.
Ze względu na charakter działalności wyróżnia się:
  • przemysł wydobywczy;
  • przemysł przetwórczy;
  • przemysł do zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych ludzi.
Funkcje przemysłu:
  • Produkcyjna – polegająca na pozyskiwaniu i przetwarzaniu surowców i półproduktów;
  • Społeczna - stwarzanie miejsc pracy, podnoszenie kultury technicznej, zmiana warunków bytu;
  • Przestrzenna - czyli przyspieszenie procesów urbanizacyjnych, przekształcanie środowiska.


Czynniki lokalizacji przemysłu

Przemysł nie jest i nie może być w poszczególnych krajach rozmieszony równomiernie. Wynika to z tego, że lokalizacja zakładów we wszystkich regionach kraju nie jest jednakowo opłacalna. Czynniki decydujące o powstaniu i rozwoju okręgów przemysłowych nazywamy czynnikami lokalizacji, a są nimi:
  • czynniki przyrodnicze,
  • techniczno-ekonomiczne,
  • społeczno-polityczne.
W zależności od rodzaju produkcji przemysłowej znaczenie każdego czynnika zmienia się pod wpływem czasu, co wynika przede wszystkim z rozwoju nauki, techniki oraz postępującego procesu globalizacji. Obecnie rola czynników przyrodniczych maleje, wzrasta natomiast znaczenie czynników techniczno-ekonomicznych i społeczno-politycznych. Współczesny główny czynnik lokalizacji dla gałęzi przemysłu to rynek zbytu.
Korzyści czerpane z koncentracji przestrzennej przemysłu sprawiły, że zarówno w krajach uprzemysłowionych, jak też w wielu krajach, które ten dział gospodarki mają jeszcze słabo rozwinięty, powstały lub tworzą się okręgi przemysłowe. Niektóre z nich osiągnęły bardzo duże rozmiary i to właśnie w nich koncentruje się znaczny odsetek produkcji przemysłowej danych krajów, np. okręg Reńsko- Westfalski w Niemczech, Paryski lub Północny we Francji, okręg Turynu i Mediolanu we Włoszech, Doniecki na Ukrainie, Moskiewski (Centralny) leżący w Rosji, Tokio-Kawasaki-Jokohama w Japonii, Nowego Jorku w Stanach Zjedn. Ameryki, Sao Paulo u wschodniej części stanu Minas Gerais w Brazylii, Buenos Aires w Argentynie.
Okręgi przemysłowe, czyli wielkie koncentracje różnorodnych gałęzi przemysłu odpowiednio ze sobą powiązanych, dzielimy na:
  • ukształtowane dzięki bogatym zasobom surowców i energii;
  • rozwijające się dzięki dogodnemu położeniu, np. na szlakach transportowych:
  • rozwijające się dzięki koncentracji funkcji administracyjnych
  • rozwijające się dzięki i naukom badawczym oraz o różnorodnych kwalifikacjach
  • rozwijające się dzięki chłonnym rynkom zbytu.


Okręgi przemysłowe

Okręgiem przemysłowym nazywamy obszar o dużym nagromadzeniu zakładów przemysłowych, powiązanych ze sobą produkcyjnie. Okręg przemysłowy posiada znaczny odsetek ludności zatrudnionej w przemyśle oraz skupia znaczny potencjał wytwórczy na małym terenie.


Typy okręgów przemysłowych

  • Okręgi surowcowe- Istotną rolę w powstaniu okręgów przemysłowych na świecie odgrywało i nadal odgrywa występowanie surowców mineralnych. Szczególnie dotyczy to dużych zagłębi węgla kamiennego. Wiąże się to z tym, że węgiel kamienny przez długi czas był najważniejszym surowcem energetycznym na świecie, a jego jednostkowe zużycie w energochłonnych gałęziach przemysłu było znacznie większe niż obecnie. W związku z tym lokalizacja okręgów przemysłowych z dala od miejsc wydobycia węgla była nieopłacalna.
    Generalizując okręgi surowcowe charakteryzują się tym, że skupiają wydobycie różnorodnych surowców, produkcje paliw, energii, karbochemię powstałych ciężką chemię, hutnictwo metali powstałych przemysł metalowy oraz produkcję maszyn górniczych, urządzeń dla hutnictwa, ciężkich obrabiarek, maszyn budowlanych powstałych środków transportu. W KWR (Krajach Wysoko Rozwiniętych) w ostatnich dziesięcioleciach nastąpiło pewne przeobrażenie się strukturalne, które polegało na spadku znaczenia niegdyś kreujących je gałęzi przemysłu ciężkiego, a zatem rozwoju przemysłu samochodowego, lotniczego, zbrojeniowego, elektronicznego itp. Przykładem okręgów powstałych na bazie węgla kamiennego są: Okrąg Reńsko- Westfalski (Zagłębie Ruhy), Doniecki, Górnośląski, Północny we Francji.
  • Okręgi transportowe – koncentrację przemysłu powoduje dogodne położenie komunikacyjne. W rejonach tych dobrze rozwinięte są przede wszystkim hutnictwo, przemysł maszynowy – głównie środków transportu, petrochemia oraz różne branże przemysłu chemicznego. Np.: Okręg Nadatlantycki w Stanach Zjednoczonych, okręgi w Japonii, Okręg Londyński.
  • Okręgi wielkomiejskie – powstałe w dużych aglomeracjach miejskich przez znaczne zasoby siły roboczej, duże rynki zbytu itp. Rozwinęły się w nich gałęzie przemysłu niewymagające dużych ilości surowców, np. przemysł elektromaszynowy, chemiczny, poligraficzny oraz odzieżowy, spożywczy. Np. okręgi: Paryski, Kalifornijski, Moskiewski, Warszawski, Meksyku, Mediolanu.
  • Okręgi technopolie – są to okręgi przemysłowe najnowszej generacji, skupiające zakłady przemysłu wysokiej techniki (high-technology).
  • Okręgi stref specjalnych – współcześnie tworzące się rejony koncentracji przemysłu (nadmorskie miasta otwarte, specjalne strefy ekonomiczne). Rozwija się tam głównie przemysł elektromaszynowy, chemiczny i środków transportu. Najwięcej stref specjalnych występuje w Azji Południowo-Wschodniej i Wschodniej.

Charakterystyka wybranych okręgów przemysłowych

 

Główne ośrodki i okręgi przemysłu.
 

Okręgi przemysłowe
 
1. Okręgi powstałe w Ameryce:
  • Stany Zjednoczone
Właśnie tam powstał największy światowy region przemysłowy, liczący pas długości ok. 600 km. wzdłuż wybrzeża atlantyckiego do Waszyngtonu do Bostonu. Cały ten obszar skupia ok. 20% amerykańskiego przemysłu. Okręg ten rozwinął się m.in. przez wymianę handlową z Europą jak i przez to, że tereny te zostały szybciej skolonizowane, a więc wcześnie rozpoczął się tu typ gospodarki europejskiej. Ważnym ośrodkiem handlowym i przemysłu stały się porty morskie - Nowy Jork, Filadelfia i Boston. Przemysł na tym obszarze posiada różnice w strukturze przemysłu.
Okręg Nowojorski - znajduje się w części środkowej, której centrum stanowi Nowy Jork. Dominuje przemysł lekki dostarczający ¾ produkcji przemysłowej okręgu. Dostarcza tekstylia, odzież, futra, biżuterię, wyroby przemysłu poligraficznego oraz spożywczego. Przemysł ciężki rozwinął się na obrzeżach okręgu nowojorskiego. Ważną rolę odgrywa tam przemysł petrochemiczny (przemysł przerobu ropy naftowej), stoczniowy, maszynowy i elektrotechniczny.
W północnej części okręgu, którego centrum stanowi Boston rozwinięty jest przemysł włókienniczy, odzieżowy, obuwniczy oraz maszynowy i elektromechaniczny. Oddalenie od miejsc wydobywania surowców spowodowało rozwój przemysłów niewymagających wielu surowców i dużych ilości energii.
Na południu rozwinięte są hutnictwo, przemysł metalowy, maszynowy, chemiczny, środków chemicznych oraz rafineryjny. Jest to spowodowane występowaniem na danym obszarze złóż węgla i rud żelaza w Appalachach oraz zasobom energii rzek płynących z owych gór. Główne miasto okręgu to Filadelfia.
Okrąg Wielkich Jezior - jest to drugi region przemysłowy Stanów Zjednoczonych. Zajmuje on obszary tj. od Milwaukee po Detroit- Cleveland- Pitsburgh i Buffalo. Jego rozwój wiązał się z obecności złóż surowców mineralnych, zwłaszcza rud żelaza i miedzi. W owym regionie rozróżnia się trzy okręgi: 1) Chicago- Milwaukee, 2) Detroit- Cleveland- Pitsburgh, 3) Buffalo- Rochester. Dominuje tu hutnictwo, przemysł maszynowy, zwłaszcza produkcja samochodów. Rozwija się też przemysł spożywczy, którego największym ośrodkiem jest Chicago.
Okręg Kalifornia- to trzeci region przemysłowy w Stanach Zjednoczonych. Rozciąga się na obszarach od San Diego po Los Angeles i San Francisco, jest najbardziej dynamicznie rozwijającym się przemysłem w Stanach Zjednoczonych. Dominuje tu przemysł samolotowy i rakietowy jak i elektroniczny.
Zatoka Meksykańska- czwarty przemysł Stanów Zjednoczonych położony jest nad Zatoką Meksykańską, zajmuje zatem południowy i wschodni Teksas, cześć Luizjany i Oklahomy. Szczególnie rozwinięte gałęzie przemysłu to: petrochemia, przemysł tworzyw sztucznych i zbrojeniowy.
  • Brazylia
Największe okręgi przemysłowe Brazylii są zlokalizowane w São Paulo i w Rio De Janerio. Dominuje tam przemysł włókienniczy, odzieżowy, spożywczy, mineralny, oraz hutnictwo, maszynowy, metalowy. Przykładowy okręg to:
Okręg Minas Gerais – głównie nastawiony jest na wydobywanie surowców, gdyż dysponuje bogatymi złożami rud żelaza, metali uszlachetniających stal, cyny, złota, uranu, toru oraz boksytów. Rozwinęło się tu hutnictwo żelaza, aluminium i manganu, przemysł obrabiarkowy, samochodowy oraz zbrojeniowy, petrochemiczny, włókienniczy i spożywczy. Warto również wspomnieć, że zajmuje się wytwarzaniem półfabrykatów dla zakładów zaawansowanego przetwórstwa w Rio de Janeiro i São Paulo.
2. Okręgi przemysłowe powstałe w Europie:
Są one mniejsze niż okręgi amerykańskie, zaliczamy do nich:
  • Niemcy
Zajmuje pierwsze miejsce w Europie pod względem wielkości produkcji przemysłowej. Wydobywa się tam zasoby tj. węgiel kamienny i brunatny, ropę naftową i gaz ziemny, rudy cynku i ołowiu, sole potasowe, sól kamienną. Rozwinięte gałęzie przemysłu to chemiczny, maszynowy, stoczniowy, optyczny, włókienniczy, elektroniczny, hutnictwo metali oraz przemysł samochodowy Np.:
Okręg Reńsko-Westfalski - to największy okręg przemysłowy w Europie. Na jego obszarze powstało kilkanaście dużych miast, np.: Essesn, Dortmunt, Düsseldorf. Okrąg ten ukształtował się w oparciu i zasoby węgla kamiennego, brunatnego, ołów, cynk oraz sól kamienną Zagłębia Rury. Na owym obszarze rozwinęło się hutnictwo żelaza i metali nieżelaznych, produkcja maszyn dla górnictwa, hutnictwa, urządzeń włókienniczych, uzbrojenia, obrabiarek. Równocześnie rozwijała się karbochemia z przemysłem sodowym. Spadek popytu na węgiel, stal, wyroby tradycyjnego przemysłu maszynowego zmusił do zmiany struktury gałęziowej przemysłu. Zaczęły rozwijać się wówczas dziedziny takie jak: przemysł fotochemiczny, farmaceutyczny, elektrotechniczny, elektroniczny i samochodowy. Gęstość zaludnienia w okręgu Reńsko- Westfalskim jest największa w Europie- przekracza 100 osób/ km2. Mieszka tu około 15 mln. ludzi, a w przemyśle pracuje ok. 2 mln. osób, co daje ponad 20% zatrudnionych w przemyśle.
  • Francja
Stanowi jedną z największych potęg gospodarczych i politycznych świata. Przemysł rozwija się tam bardzo dynamicznie. W fabrykach produkuje się chemikalia, tekstylia, odzież, samochody, samoloty oraz sprzęt elektroniczny. Duża część produkcji przemysłowej jest przeznaczana na eksport. Przykładowy okręg to:
Okręg Paryski- jest największym okręgiem we Francji. Reprezentuje prawie wszystkie gałęzie przemysłu (oprócz wydobywczego i hutniczego). Słynie on z przemysłu samochodowego, lotniczego produkcji maszyn, urządzeń telewizyjnych i radiowych, elektrycznych przyrządów pomiarowych, wyrobów precyzyjnych. Duże znaczenie w Okręgu Paryskim ma przemysł chemiczny, który wytwarza tworzywa sztuczne, barwniki, lakiery, kosmetyki i leki. Dobrze rozwinięta jest produkcja odzieży, zwłaszcza luksusowej, poligrafia oraz kinematografia.
Okrąg w Paryżu rozwinął się przede wszystkim dzięki doskonałemu połączeniu kolejowemu i kołowemu z innymi państwami.
  • Wielka Brytania
W Wielkiej Brytanii - najstarszym przemysłowym kraju świata, powstało kilka okręgów przemysłowych. Są to: 1) Londyński, 2) Birmingham, 3) Lancashire z Liverpool i Manchester, 4) Yorkshire z Leeds i Sheffield. Oprócz Londyńskiego wszytskie pozostałe tworzą jeden zwarty region.
Okręg Londyński- jego centrum stanowi Londyn, który niegdyś był największym portem świata. Poprzez handel miasto to stało się stolicą finansową świata. Stworzyło do doskonałe warunki dla rozwoju przemysłu. Obecnie okręg ten cechuje duża dynamika rozwoju, którą wykazują przemysł elektroniczny i przetwarzanie danych. Rozwinięte dziedziny to: przemysł elektrotechniczny, produkcja maszyn i urządzeń. Ważną rolę odgrywa także przemysł lekki tj. włókienniczy, odzieżowy, obuwniczy. Istotne znaczenie ma także przemysł chemiczny, który wykorzystuje ropę naftową jako podstawowy surowiec. Generalnie Okręg Londyński cechuje się niewielkim zużyciem surowców, tylko koncentracją nowoczesnych przemysłów posiadających wykwalifikowaną siłę roboczą.
Okręg Yorkshire – znajduje się w środkowej Anglii, występują tam złoża surowców tj. węgiel kamienny, rudy żelaza, rudy cynku i ołowiu. Obecnie tradycyjne gałęzie przemysłu nie mają dużego znaczenia przez likwidacje węgla kamiennego i dużych kosztów siły roboczej. Zostały one zamienione na produkcję środków transportu, przemysłu precyzyjnego, elektronicznego i petrochemicznego. Główne ośrodki tegoż przemysłu to połączone blisko siebie miasta, powiązane ze sobą gospodarczo i komunikacyjnie- Leeds i Sheffield.
  • Rosja
Ze względu na olbrzymie terytorium, liczbę ludności i duże zasoby naturalne Rosja należy do największych gospodarek świata. Powstały tam okręgi przemysłowe tj.:
Centralny Okręg Przemysłowy - należy do najstarszych i największych okręgów w Rosji. Jest on bardzo rozległy i zwarty. Powstał w najsilniej zaludnionej europejskiej części Rosji- Moskwie. Dominuje tu przemysł budowy maszyn, środków transportu, elektrotechniczny, hutniczy, chemiczny, włókienniczy, odzieżowy, rafineryjny, tworzyw sztucznych oraz nawozów sztucznych i fosforowych.
Uralski Okręg Przemysłowy – położony jest w środkowej i południowej części Uralu. Początkowo prace na tym obszarze związane były z górnictwem soli, rozkwitły one jednak po odkryciu licznych złóż rud żelaza, metali uszlachetniających stal, ołowiu, miedzi, cynku, złota, srebra, platyny a także węgla brunatnego, soli kamiennej, soli potasowych oraz różnorodnych surowców skalnych. W związku z tym obszar ten zaliczamy go do najbogatszych zagłębi surowców świata. Ważną pozycję zajmują przemysł maszynowy i chemiczny.
Kuźniecki Okręg Przemysłowy – po Okręgu Uralskim jest drugim, co do znaczenia okręgiem przemysłowym. Znajduje się on w azjatyckiej części Rosji. Ukształtował się w oparciu o złoża węgla kamiennego, rud żelaza i rud cynkowo ołowianych. W strukturze gałęziowej okręgu dominuje górnictwo węgla, rud żelaza, hutnictwo oraz przemysł maszynowy.
Doniecko-Naddnieprzański Okręg Przemysłowy – rozwinął się na Ukrainie (niewielka część znajduje się w Rosji). Powstanie okręgu wiąże się z bogatymi zasobami węgla kamiennego w Zagłębiu Krzyworoskim. Okręg skupia dziedziny górnictwa, hutnictwa, energetyki, przemysłu maszyn. Powstały także dogodne warunki do produkcji materiałów budowlanych, paliw płynnych, środków piorących oraz przemysłu lekkiego i spożywczego.
  • Polska
W Polsce za okręg przemysłowy uznane są skupiska zakładów silnie ze sobą powiązanych terytorialnie, które wytwarzają co najmniej 1% ogółu sprzedanej produkcji przemysłowej. Dla okręgów przemysłowych charakterystyczna jest także koncentracja ludności oraz duży stopień przekształcenia środowiska przyrodniczego. Obecnie w Polsce znajdują się 22 okręgi oraz kilkadziesiąt ośrodków przemysłowych. Należą do nich np.:
Górnośląski Okręg Przemysłowy (GOP) –to najważniejszy okręg przemysłowy Polski. Ukształtował się dzięki złożom węgla kamiennego, rud cynkowo- ołowianych. Na terenie GOPu rozwinęło się hutnictwo żelaza oraz metali nieżelaznych. Ważną pozycję zajmują: karbochemia, przemysł metalowy, środków transportu, zbrojeniowy, obrabiarkowy, przemysł lekki i spożywczy, produkcja materiałów budowlanym. Dodatkowo przemysł uzupełniają zakłady przemysłu ceramicznego, drzewno-papierniczego, dziewiarskiego, odzieżowego, poligraficznego, przetwórstwa spożywczego, szklarskiego, włókienniczego.
GOP tworzy 14 większych miast i kilkanaście mniejszych miast i wsi. Najistotniejszym i największym miastem GOPu są Katowice.
Warszawski Okręg Przemysłowy to drugi okręg przemysłowy w Polsce pod względem wielkości produkcji przemysłowej. Znajduje się w środkowej Polsce, obejmuje województwo mazowieckie. Jego powierzchnia wynosi ok. 7 tys. km2. Rozwój zawdzięcza między innymi stołecznym funkcjom Warszawy. Charakterystyczne dla tego okręgu są duże udziały kapitału zagranicznego oraz liczne inwestycje.
Rozwinięty jest tu przemysł elektrotechniczny, elektroniczny, precyzyjny, środków transportu i maszynowy, a także metalurgiczny, chemiczny, materiałów budowlanych, poligraficzny, spożywczy. Duże znaczenie ma też rozwój farmaceutyczny, kosmetyczny i odzieżowy.
Największe ośrodki przemysłowe to m.in.: Warszawa, Pruszków, Żyrardów, Piaseczno, Sochaczew, Ożarów oraz Mińsk Mazowiecki.

3. Okręgi przemysłowe powstałe w Azji:
  • Japonia
Japoński przemysł skupia się w wąskiej strefie. Zajmuje on blisko 15% powierzchni Japonii, czyli obszary od północnego Kiusiu wzdłuż wybrzeża Morza Japońskiego do Osaki-Nagoi, aż po Kanto. Wytwarza się tam ok. 80% produkcji przemysłowej. Wyróżniamy tam cztery okręgi przemysłowe: 1) Tokio-Jokohama, 2) Osaka-Kobe, 3) Nagoja, 4) południowa część Kiusiu.
Okręg Tokio-Jokohama – znajduje się na przylegającej do Zatoki Tokajskiej Nizinie Kanto. Żyje tam ogromna liczba ludzi (gęstość zaludnienia wynosi ponad 20 tys. osób/km2), jest dobre położenie transportowe. Te dwa czynniki powodują rozwój przemysłu. Centrum okręgu stanowi jedno z największych miast świata- Tokio. Przemysł rozwija się we wszystkich dziedzinach oprócz wydobywczego. Najważniejszą rolę spełniają zatem przemysł: chemiczny, maszynowy, środków transportu, maszynowy, elektrotechniczny, poligraficzny i precyzyjny.
  • Chiny
Są światową potęgą przemysłową. Są wiodącym producentem bawełnianej przędzy i odzieży, znajdują się w czołówce wytwórców cementu, węgla, kwasu siarkowego, stali i energii elektrycznej. Okręgi przemysłowe na terenie Chin to np.:
Okręg Fushun-Anshan– znajduje się w prowincji Liaoning w Chinach. Rozwija się dzięki zasobom węgla kamiennego, rud żelaza, magnezu a także ropy naftowej. Baza surowcowa pozwala na rozwój hutnictwa, karbochemii, produkcji maszyn. Naturalnie rozwija się tu także przemysł włókienniczy i tekstylny.
Okręg Północny - (Pekin-Tianjin) znajdują się to zasoby węgla kamiennego, rud żelaza, ropy naftowej i wanadu. Jego baza surowcowa stwarza zatemdoskonałe warunki do rozwijania się hutnictwa żelaza i stopów metali, przetwórstwa węgla kamiennego i ropy naftowej. Okręg ten jest słynny z produkcji statków i samochodów osobowych. Przemysł lekki, spożywczy, kosmetyczny, elektroniczny oraz poligraficzny także zaczynają się stawać centrum przemysłu.
  • Indie
W przemyśle pracuje 13% ludności i wytwarza około 30% dochodu narodowego. Przemysł przetwórczy Indii wytwarza towary z branży konsumpcyjnej, włókienniczej, hutniczej. Przemysł chemiczny wytwarza głównie nawozy sztuczne. Bardzo dobrze rozwinięte jest włókiennictwo.
Okręg Damodar – położony jest nad rzeką Damodar na pograniczu stanów Bengali Zachodni i Bihar w Indiach. To największy okręg przemysłowy w Indiach. Bywa nazywanyindyjskim Zagłębiem Ruhry. Występują tam złoża węgla kamiennego, rud żelaza, metali uszlachetniających, miedzi, miki oraz boksytów. Rozwija się przemysł metalowy, produkcji żelaza i stali, karbochemii oraz środków transportu.
Wydobyciem węgla kamiennego w tym okręgu zajmuje się ponad 300 kopalń. Dostarczają one około 50% wydobycia tego surowca w całych Indiach. Największymi miastami są Ranigańdź i Bokaro.
4. Okręgi przemysłowe powstałe w Afryce:
Głównie opierają się na przemyśle wydobywczym (jedne z największych zasobów surowców mineralnych na świecie). Występują tu m.in.: złoża złota, platyny, diamentów, węgla kamiennego, azbestu, rudy uranu, miedzi, chromu, manganu, żelaza oraz gazu ziemnego.
  • RPA
Okręg Witwatersrabd – znajduje się w prowincji Transwal w RPA. Poprzez złoża węgla, złota, diamentów jest jednym z najbogatszych zagłębi surowcowych na świecie. Jest największym okręgiem Afryki. Na eksport pozyskuje się tam głównie węgiel kamienny, złoto, patynę, srebro, diamenty, inne kamienie szlachetne, cynk, ołów itd. Rozwinął się tam także przemysł elektromaszynowy (produkujący np. samochody, wagony), przemysłowy i włókienniczy.
  • Zair/Zambia
Shaba-Copperbelt – powstał na pograniczu Zairu i Zambii, gdzie znajdują się zasoby miedzi, złota, srebra, uranu, kobaltu, cyny, germanu i tantalu. Początkowo przy udziale obcych kapitałów (brytyjskich, belgijskich i niemieckich) rozwinęło się hutnictwo metali na eksport. Później na terenie Shaby zaczęły rozwijać się przemysły tj. spożywczy, chemiczny, cementowy, które zaspokajały potrzeby lokalne. Główne ośrodki przemysłu to: Lubumbashi, Likasi w Zairze oraz Ndola i Mufulira w Zambii.

 

Rozwój okręgów przemysłowych

W wielu krajach okręgi przemysłowe ulegają głębokim przekształceniom. Jednocześnie, na obszarach wcześniej słabo zurbanizowanych wciąż powstają nowe okręgi. Główną przyczyną tego następstwa jest rozwój technologii. Zmiana ta wpływa na wielkość przedsiębiorstw, źródła zaopatrzenia w surowce, rynek pracy, lokalizacje działalności produkcyjnej. Prowadzi to do kształtowania się nowych przestrzeni ekonomicznych. Obecnie dysproporcje w uprzemysłowieniu poszczególnych kontynentów i krajów są ogromne i pogłębiają się.
Wynika to z potencjału gospodarczego i polityki rozwoju poszczególnych państw. Największe różnice występują między krajami o słabo i dobrze rozwijającej się gospodarce.
W rozwoju okręgów przemysłowych zauważamy następujące tendencje:
  • w krajach wysoko rozwiniętych gospodarczo restrukturyzuje się stare surowcowe okręgi, likwidując przy tym przemysły uciążliwe dla środowiska;
  • w krajach słabo rozwiniętych występuje dynamiczny rozwój okręgów przemysłowych nastawionych na przemysł surowcowy.

Przemysł w krajach słabo rozwiniętych gospodarczo charakteryzuje
:
  • rozwój tradycyjnych gałęzi przemysłu (górnictwa, hutnictwa, przemysłu spożywczego i włókienniczego)
  • wysoki udział przemysłu wydobywczego w globalnej wartości produkcji przemysłowej (ok. 50%);
  • tworzenie się okręgów przemysłowych o strukturze gałęziowej, charakterystycznej dla okręgów surowcowych;
  • słabo rozwinięty przemysł maszynowy;
  • brak przemysłów zaawansowanych technologii.
Przemysł w krajach dobrze rozwiniętych gospodarczo charakteryzuje:
  • deglomeracja okręgów przemysłowych;
  • ograniczenie lub likwidacja przemysłu ciężkiego;
  • likwidacja przemysłów degradujących środowisko naturalne;
  • rozwijanie się przemysłu wysokiej techniki przynoszącego zyski;
  • wzrost roli przemysłu high-technology w ogólnej produkcji przemysłowej.
 

Rozmieszczenie produkcji przemysłowej na świecie.

Wyróżnia się kilka regionów różniących się od siebie poziomem potencjału i strukturą gałęziową przemysłu. Należą do nich:
  • kraje najlepiej rozwinięte gospodarczo (Stany Zjednoczone, Japonia, państwa Europy Zachodniej) o nowoczesnym potencjale technologicznym w wielu dziedzinach produkcji przemysłowej – rozwija się tutaj głównie przemysł high-technology;
  • kraje Europy Środkowo-Wschodniej – o dużym potencjale przemysłowym, głównie przemysłu ciężkiego, który wymaga modernizacji i restrukturyzacji;
  • Rosji – kraju bogatego w zasoby naturalne, który posiada dobrze rozwinięty przemysł środków produkcji;
  • kraje Azji Południowo-Wschodniej i Wschodniej – o dynamicznie rozwijającym się przemyśle, głównie elektroniki użytkowej;
  • Chiny – kraj, w którym bardzo szybko rozwijają się okręgi wydobywcze, głównie węglowe, przemysł elektromaszynowy, włókienniczy i odzieżowy oraz hutnictwo żelaza;
  • kraje Ameryki Łacińskiej i Afryki, –w których systematycznie wzrasta eksploatacja surowców, głównie rud żelaza i metali nieżelaznych;
  • kraje Bliskiego Wschodu nastawione na eksploatację i eksport ropy naftowej, gazu ziemnego.
Bibliografia:
~
 

Bibliografia:

  • Roman Domachowski „Geografia gospodarcza świata i Polski”. Wyd. Oświata. Warszawa 1999.
  • Władysław Skrzypczak- „Geografia ekonomiczna. Uczniowie szkół średnich. Kandydaci na studia.” Wydanie czwarte- rozszerzone. EFEKT. Warszawa 1997
  • ”Repetytorium z geografii gospodarczej”. Praca zbiorowa pod redakcją Ireny Fierli. Wydanie VI. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne. Warszawa 2004.
  • ”Geografia” Podręcznik część 2 szkoły ponadgimnazjalne zakres podstawowy. Jadwiga Kop, Maria Kucharska, Elżbieta Szkarłat. Wydawnictwo Szkolne PWN. Warszawa- Łódź 2004.
  • rysunek1 www.igipz.pan.pl/miasto/sleszynski/publikacje/atlas_sw/atlas_okregi.jpg
  • rysunek www.edukator.pl/pix/users/Image/6plus/rys13659.gif

 

Autor opracowania:

Anna Pietruszczak
 
 
 
 
 

 

KONTAKT

 

  GEOGRAFIA - LOGO

mgr SŁAWOMIR DMOWSKI
kontakt@norwid24.waw.pl

XXIV LO im. C. Norwida
ul. Obozowa 60; 01-423 Warszawa
tel. 022-836-42-92

XXX LO im. J. Śniadeckiego
ul. Wolność 1/3; 01-018 Warszawa
tel. 022-838-50-82

Zespół Szkół Stenotypii i Języków Obcych
ul. Ogrodowa 16; 00-896 Warszawa
tel. 022-620-50-51

SZCZEGÓŁY W ZAKŁADCE
kontakt

 
 

AKTUALNOŚCI

2014.10.11
Zapraszam do działu "ZAKRES ROZSZERZONY - PREZENTACJE I OPRACOWANIA: Geografia Polski". Zamieszczone zostały tam nowe wersje prezentacji multimedialnych, zgodnych z nową podstawą programową w zakresie rozszerzonym: Środowisko przyrodnicze Polski, Ludność. Urbanizacja, - zamieszczone zostały tam wybrane prezentacje zgodne z nową podstawą programową (ważną od roku 2012) kształcenia w zakresie podstawowym, przygotowane we Flashu (wersja najlepsza) i przekonwertowane do PDF (wersja uproszczona - bez animacji).

* * * * * * *

2014.03.06
Zapraszam do działu "ZAKRES ROZSZERZONY - PREZENTACJE I OPRACOWANIA: Geografia społeczno-ekonomiczna świata". Zamieszczone zostały tam nowe wersje prezentacji multimedialnych, zgodnych z nową podstawą programową w zakresie rozszerzonym: Przemiany polityczne i gospodarcze, Ludność i urbanizacja, Rolnictwo, Przemysł, Usługi, Problemy gospodarcze świata, Człowiek w przestrzeni przyrodniczej - zamieszczone zostały tam wybrane prezentacje zgodne z nową podstawą programową (ważną od roku 2012) kształcenia w zakresie podstawowym, przygotowane we Flashu (wersja najlepsza) i przekonwertowane do PDF (wersja uproszczona - bez animacji).

* * * * * * *

2014.02.10
Zapraszamy do udziału w VII edycji "Konkursu Przyrodniczego TYGRZYK", organizowanego przez XXIV LO im. C.K. Norwida w Warszawie, kierowanego dla uczniów ze szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych z obszaru całej Polski. Szczegóły konkursu na stronie: www.tygrzyk.norwid24.waw.pl.

* * * * * * *

2013.12.01
W związku z dużym zainteresowaniem moją stroną oraz jej dalszym rozwojem przeniosłem jej zasoby i obecnie jest ona dostępna pod nowym adresem: www.geografia24.eu. Zapraszam serdecznie do odwiedzin. W najbliższym czasie planuję dalsze zmiany organizacyjne, mające na celu zwiększenie jej atrakcyjności. Sukcesywnie planuję dodawać nowe zasoby.

* * * * * * *

2013.09.04
Zapraszam do działu "ZAKRES ROZSZERZONY - PREZENTACJE I OPRACOWANIA: Geografia fizyczna świata". Zamieszczone zostały tam nowe wersje prezentacji multimedialnych, zgodnych z nową podstawą programową w zakresie rozszerzonym: Obraz Ziemi, Ziemia we wszechświecie, Atmosfera, Hydrosfera, Wnętrze Ziemi. Procesy endogeniczne, Procesy egzogeniczne, Gleby. Biosfera - zamieszczone zostały tam wybrane prezentacje zgodne z nową podstawą programową (ważną od roku 2012) kształcenia w zakresie podstawowym, przygotowane we Flashu (wersja najlepsza) i przekonwertowane do PDF (wersja uproszczona - bez animacji).

* * * * * * *

2012.10.22
Zapraszam do działu "ZAKRES PODSTAWOWY - PREZENTACJE I OPRACOWANIA": Mapa świata, Ludność i urbanizacja, Globalna gospodarka - zamieszczone zostały tam wybrane prezentacje zgodne z nową podstawą programową (ważną od roku 2012) kształcenia w zakresie podstawowym, przygotowane we Flashu (wersja najlepsza) i przekonwertowane do PDF (wersja uproszczona - bez animacji).

* * * * * * *

2012.10.21
Zapraszam do działu ZADANIA - geografia społeczno - ekonomiczna - zamieszczone zostały tam kolejne testy maturalne wraz z odpowiedziami.

* * * * * * *

2012.10.01
W działach: "PREZENTACJE, OPRACOWANIA - GEOGRAFIA FIZYCZNA" i "PREZENTACJE, OPRACOWANIA - GEOGRAFIA SPOŁECZNO-EKONOMICZNA" pojawiły się na Waszą prośbę wersje PDF wcześniej publikowanych prezentacji FLASH.

* * * * * * *

2012.09.06
Dostępny "Terminarz przygotowań dla maturzystów 2013 z geografii" w zakładce "MATERIAŁY DLA UCZNIÓW". Zapraszam do pobierania

* * * * * * *

2012.05.17
Zapraszam do działu Matura z geografii - gdzie umieszczone zostały arkusze maturalne z tegorocznej matury z geografii

* * * * * * *

2012.04.28
Zmiana terminów konsultacji - szczegóły w zakładce KONSULTACJE

* * * * * * *

2012.02.22
Zapraszam do działu Geografia ludności - zaktualizowane o nowe dane statystyczne (w większości z lat 2009-2012) zostały prezentacje multimedialne z zakresu podstawowego i rozszerzonego. Dodane zostały także dwie nowe prezentacje dotyczące sytuacji demograficznej w Polsce oraz bezrobocia w Polsce i na świecie.

* * * * * * *

2012.02.20
W dziale Mapa Polityczna Świata (konturowa) - Mapa Polityczna Świata (konturowa) - wstawione zostały zaktualizowane podkłady kartograficzne przeznaczone do nauki podziału politycznego świata (dodano m.in. nowe państwa, np. Sudan Południowy, Kosowo).

* * * * * * *

2012.01.16
Zapraszam do działu ZADANIA - geografia fizyczna i ZADANIA - geografia społeczno - ekonomiczna - zamieszczone zostały testu maturalne wraz z odpowiedziami.

* * * * * * *

2012.01.15
Osoby korzystające z telefonów komórkowych lub tabletów (a także posiadające wolne łącze internetowe) zapraszam do korzystania z wersji mobilnej strony geograficznej (przekierowanie na tą wersję powinno nastąpić automatycznie).

* * * * * * *

2011.12.19
Zapraszam do działów PREZENTACJE, OPRACOWANIA/Geografia fizyczna/Astronomia, PREZENTACJE, OPRACOWANIA/Geografia fizyczna/Litosfera, PREZENTACJE, OPRACOWANIA/Geografia fizyczna/Pedosfera - zamieszczone zostały tam kolejne, wybrane prezentacje multimedialne (z poziomu rozszerzonego - dla uczniów zainteresowanych).

* * * * * * *

2011.12.18
Zakończona zostały prace związane z kolejną modernizacją witryny. Nastąpiły drobne zmiany w menu oraz w działaniu witryny. Mam nadziję, że korzystanie będzie teraz łatwiejsze. Zapraszam do korzystania i testowania. Bardzo proszę o przesyłanie wszelkich uwag na temat działania strony (błędy, sugestie) na adres mailowy: kontakt@norwid24.waw.pl .

* * * * * * *

2011.12.15
Aktualizacja działu konkursy o polecane konkursy o tematyce przyrodniczej: "Polecane konkursy"

* * * * * * *

2011.09.08
Dostępny "Terminarz przygotowań dla maturzystów 2012 z geografii" w zakładce klas trzecich (menu: MATERIAŁY DLA UCZNIÓW). Zapraszam do pobierania

* * * * * * *

2010.09.15
Dostępny "Terminarz przygotowań dla maturzystów 2011 z geografii" w zakładce klas trzecich (menu: MATERIAŁY DLA UCZNIÓW). Zapraszam do pobierania

* * * * * * *

2009.11.05
Zapraszam do działu PREZENTACJE, OPRACOWANIA/Geografia fizyczna/Litosfera - zamieszczone zostały tam kolejne, wybrane prezentacje multimedialne (z poziomu rozszerzonego - dla uczniów zainteresowanych) z działu LITOSFERA.

* * * * * * *

2009.10.22
Zakładka KONTAKT została wzbogacona o nową funkcjonalność - od tej chwili jeżeli posiadacie pytanie, możecie wypełnić bezpośrednio ze strony formularz kontaktowy.

* * * * * * *

2009.10.20
Zapraszam do działu PREZENTACJE, OPRACOWANIA/Geografia społeczno-ekonomiczna/Ludność - zamieszczone zostały wybrane prezentacje multimedialne z lekcji z działu GEOGRAFIA ROLNICTWA.

* * * * * * *

2009.10.18
Zapraszam do działu PREZENTACJE, OPRACOWANIA/Geografia społeczno-ekonomiczna/Ludność - zamieszczone zostały wybrane prezentacje multimedialne z lekcji z działu GEOGRAFIA OSADNICTWA.

* * * * * * *

2009.10.11
Zapraszam do działu PREZENTACJE, OPRACOWANIA/Geografia fizyczna/Atmosfera - zamieszczone zostały tam kolejne, wybrane prezentacje multimedialne (z poziomu rozszerzonego - dla uczniów uczęszczających na fakultet geograficzny) z lekcji z działu ATMOSFERA.

* * * * * * *

2009.10.10
PRZEDMIOTOWA STRONA Z GEOGRAFII - w nowej skórce.
Ukończone zostały prace modernizacyjne związane z wprowadzeniem nowego szablonu stylów css.

* * * * * * *

2009.10.07
Dział VADEMECUM - został wzbogacony o opracowania tekstowe wybranych zagadnień, opracowanych w roku szkolnym 2008/2009 przez uczniów XXIV LO im. C. Norwida

* * * * * * *

2009.09.15
Dostępny "Terminarz przygotowań dla maturzystów 2010 z geografii" w zakładce klas trzecich (menu: MATERIAŁY DLA UCZNIÓW). Zapraszam do pobierania

* * * * * * *

2009.09.14
Uaktualnione zostały terminy konsultacji z geografii na I semestr roku szkolnego 2009/2010. Informacje w zakładce INFORMACJE/konsultacje z geografii.

* * * * * * *

2009.06.20
UWAGA: Od 20 czerwca 2009 roku wprowadzona została konieczność LOGOWANIA do niektórych działów. Podniesie to jakość usług (uniemożliwi korzystanie uczniom spoza szkoły z części serwisu - co usprawni zwiększy szybkość przesyłu danych na Wasze komputery. Logowania działa już m.in. w dziale VADEMECUM (na niektórych podstronach, w części dotyczącej prezentacji multimedialnych).

* * * * * * *

2009.06.02
II WARSZAWSKI KONKURS PRZYRODNICZY - rozstrzygnięty. Uczestnicy w finale zaprezentowali publicznie prezentacje multimedialne z I etapu. I miejsce: Justyna Galińska z Liceum nr LXIV im. St. I. Witkiewicza w Warszawie; II miejsce: Sonia Dutkiewicz z Gimnazjum nr 54 im. Adama Kazimierza Ks. Czartoryskiego w Warszawie; III miejsce: Maciej Kwiatkowski z XXXVII LO im. J. Dąbrowskiego w Warszawie. Zwycięzcom gratulujemy. Wyniki i szczegóły na stronie WARSZAWSKIEGO KONKURSU PRZYRODNICZEGO.

* * * * * * *

2009.05.25
Na terenie naszego LO odbył się drugi etap II WARSZAWSKIEGO KONKURSU PRZYRODNICZEGO. Uczestnicy zmagali się z testem z wybranych zagadnień wiedzy przyrodniczej. Wyniki i szczegóły na stronie: WARSZAWSKIEGO KONKURSU PRZYRODNICZEGO.

* * * * * * *

2009.05.14
Zapraszam do działu PREZENTACJE, OPRACOWANIA/Geografia społeczno-ekonomiczna/Ludność - zamieszczone zostały wybrane prezentacje multimedialne z lekcji z działu GEOGRAFIA LUDNOŚCI.

* * * * * * *

2009.03.19
Zapraszam do działu PREZENTACJE, OPRACOWANIA/Geografia fizyczna/Hydrosfera - zamieszczone zostały tam kolejne, wybrane prezentacje multimedialne z lekcji z działu HYDROSFERA.

* * * * * * *

2009.03.18
Zapraszam do działu PREZENTACJE, OPRACOWANIA/Geografia fizyczna/Atmosfera - zamieszczone zostały tam kolejne, wybrane prezentacje multimedialne z lekcji z działu ATMOSFERA.

* * * * * * *

2009.03.15
Zapraszam do działu PREZENTACJE, OPRACOWANIA/Geografia fizyczna/Geologia - dzieje Ziemi - zamieszczona została tam prezentacja multimedialna pt. "Dzieje Ziemi" z działu GEOLOGIA - DZIEJE ZIEMI.

* * * * * * *

2009.03.08
Zapraszam do działu PREZENTACJE, OPRACOWANIA/Geografia fizyczna/Litosfera - zamieszczone zostały tam kolejne, wybrane prezentacje multimedialne z lekcji z działu LITOSFERA.

* * * * * * *

2009.03.07
Zapraszam do działu VADEMECUM - zamieszczone zostały tam pierwsze prezentacje multimedialne z lekcji. Jeżeli nie było Ciebie na lekcji, chciałbyś powtórzyć materiał do sprawdzianu, powtarzać wiadomości do matury - wejdź i oglądaj prezentacje. Pierwsze 3 prezentacje z działu: ŹRÓDŁA I STRUKTURA WIEDZY O ZIEMI - dostępne w zakładce: PREZENTACJE, OPRACOWANIA/Geografia fizyczna.

* * * * * * *

2009.03.05
Zawartość przedmiotowej strony z geografii i innych powiązanych z geografią stron (Warszawskiego Konkursu Przyrodniczego oraz Koła Fotograficznego) została przeniesiona na inni serwer - powinno to zasadniczo usprawnić działanie niniejszej strony a także umożliwi dalszy rozwój (np. będzie większa możliwość wykorzystania technologii php). Nowy serwer ma bardzo dobre łącza i co najważniejsze znajduje się w Polsce.

* * * * * * *

2009.03.01
Zapraszam do wzięcia udziału w konkursie - "klimat a odnawialne źródła energii" Informacje dostępne w zakładce - konkursy.

* * * * * * *

2008.11.17
Zapraszam do wzięcia udziału w nowych konkursach: Fotograficznym i Astromonicznym. Informacje ogólne i regulaminy dostępne w zakładce - konkursy.

* * * * * * *

2008.10.04
Dostępne są już materiały do pracy domowej nr 1 (Metody prezentacji wyników badań geograficznych) dla klas Ie, IIa, IIb i IIc w zakładkach dotyczących tych klas. Zapraszam do pobierania

* * * * * * *

2008.09.08
Dostępny "Terminarz przygotowań dla maturzystów 2009 z geografii" w zakładce klas trzecich (menu: MATERIAŁY - DLA KLAS TRZECICH - MATERIAŁY DO NAUKI). Zapraszam do pobierania

* * * * * * *

2008.09.03
Dostępne są już materiały do nauki (TEMAT 1) dla klas Ie, IIa, IIb i IIc w zakładkach dotyczących tych klas. Zapraszam do pobierania i życzę owocnej pracy

* * * * * * *

2008.09.01
Koniec wakacji - rozpoczecie roku szkolnego 2008/2009. Witam wszystkich po wakacjach. Maturzyści 2009 do pracy!!!

* * * * * * *

2008.06.20
Wakacje, wakacje, wakacje...
Dla wszystkich życzę - miłych, pełnych wrażeń wakacji...
Spotykamy się w szkole 1 września...

* * * * * * *

2008.06.17
Są już dostępne zagadnienia Olimpiady Geograficznej - szczegóły w zakładce KONKURSY

* * * * * * *

2008.06.12
Uczniowie klas IIc i IId odbyli w dniach 7-11 czerwca wycieczkę edukacyjną w Sudety, wzbogaconą wyjazdami do Pragi i Drezna

* * * * * * *

2008.05.05
Rozpoczęły się matury - za wszystkich trzymam kciuki

* * * * * * *

2008.04.25
Zakończył się I Warszawski Konkurs Przyrodniczy organizowany przez nasze liceum

 

 KONSULTACJE 

 

TERMINY WAŻNE OD 10 WRZEŚNIA 2014r.

DLA UCZNIÓW
XXIV LO IM. C. K. NORWIDA W WARSZAWIE –

CZWARTEK: 15.15-16.00
Miejsce: pracownia geograficzna - sala 211

DLA UCZNIÓW
XXX LO IM. J. ŚNIADECKIEGO W WARSZAWIE –

PONIEDZIAŁEK: 7.45, ŚRODA: 15.40-16.25
Miejsce: pracownia geograficzna - sala 74

Konsultacje tylko po wcześniejszym uzgodnieniu dotyczą:
prac pisemnych - kartkówek, sprawdzianów, testów
(zaliczenia oraz poprawa prac);
konsultacji przedmiotowych z geografii i informatyki
oraz pozostałych spraw szkolnych
(w tym wgląd do prac pisemnych)

 
 

   

2014®
WERSJA STRONY: 2014_00037
OSTATNIA AKTUALIZACJA: czwartek, 16.10.2014 2:50
UWAGA: Wszystkie materiały zawarte na powyższej stronie są chronione prawami autorskimi.